Havermelk is hot – maar is het ook gezond?

Het begon allemaal met een cappuccino. Eerst stond er gewoon melk op het koffieapparaat, maar ineens was daar een nieuwe knop: oat. En voordat je het wist, dronk half Nederland haverlatte’s. Havermelk is hip, plantaardig, duurzaam — en het klinkt gezond. Maar is het dat ook? Is het echt beter dan ouderwetse koemelk, of vooral een slimme marketingtruc met een Scandinavisch etiket? Eettherapeut Jonathan Klaassen is in de materie gedoken met de vraag; havermelk is hot, maar is het ook gezond?

Meer artikels lezen over gezond eten? Hier lees je ze allemaal.

Wat er écht in havermelk zit

Havermelk is in de basis simpel: haver en water. De haver wordt geweekt, gemalen en gezeefd tot een zachte, romige drank met een vleugje zoet. Dat klinkt heel puur — en dat is het meestal ook — al voegen fabrikanten vaak wat olie en een snuf zout toe voor de smaak. Van nature bevat havermelk weinig eiwit, calcium of vitamines. Daarom verrijken veel merken hun drank met B12, calcium en vitamine D. Dat maakt de voedingswaarde vergelijkbaar met die van melk. Kies je dus voor havermelk, dan is “verrijkt” het sleutelwoord. En die zoete smaak? Die komt niet van toegevoegde suiker (tenzij het op het etiket staat), maar van het zetmeel in de haver dat deels wordt omgezet in natuurlijke suikers. Kortom: havermelk is licht, plantaardig en duurzaam — maar qua voedingswaarde wat bescheidener dan melk van de koe.

De kracht van koemelk

Koemelk is een klassieker die we misschien wat te snel afserveren. Want ja, melk komt van een dier — maar het is ook een klein voedingspakketje vol eiwit, calcium, B-vitamines en vetten die van nature goed opneembaar zijn. Een glas halfvolle melk bevat zo’n 8 gram eiwit, dat is ongeveer net zoveel als in een heel ei. Die eiwitten zorgen voor verzadiging en helpen bij spierherstel. Niet voor niets staat melk nog steeds in de Schijf van Vijf. Toch is melk niet voor iedereen: sommige mensen verteren lactose (melksuiker) slecht, of krijgen klachten door koemelkeiwit. Voor hen is plantaardige melk een fijne uitkomst.

De vergelijking in één oogopslag

Kort gezegd: melk scoort hoog op eiwit en calcium, havermelk op plantaardige vetten en duurzaamheid. De één vult langer, de ander voelt lichter.

De voordelen van havermelk

Wat havermelk zo populair maakt, is dat het mild, romig en vriendelijk is — voor je maag én voor de planeet. De productie van haverdrank stoot ruim drie tot vijf keer minder CO₂ uit dan die van zuivel. Bovendien bevat haver beta-glucanen: oplosbare vezels die goed zijn voor je cholesterol en bloedsuikerspiegel. Een mooie bonus die je in melk niet vindt. Kies wel slim: ga voor ongezoete, verrijkte varianten. Die geven je de voordelen van haver zonder de suikerpiek. De barista-versies zijn heerlijk romig, maar bevatten soms extra olie of toegevoegde suikers — prima voor af en toe, niet voor elke dag.

Wanneer koemelk juist handig is

Als je wat extra eiwitten of calcium kunt gebruiken — bijvoorbeeld omdat je sport, vegetarisch eet of in de groei bent — dan is gewone melk nog steeds een uitstekende keuze. Eén glas melk bij het ontbijt of in je smoothie geeft snel een verzadigend effect. En hoewel het verzadigde vet in melk vaak in een kwaad daglicht staat, blijkt uit onderzoek dat zuivel niet direct samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten. Kortom: melk past nog altijd prima in een gezond eetpatroon, zolang je er niet te veel van drinkt.

Duurzaamheid: het groene voordeel van haver

Wie vooral naar het milieu kijkt, hoeft niet lang te twijfelen: havermelk wint. De productie vraagt minder water, minder land en veroorzaakt minder uitstoot. Een liter koemelk kost nu eenmaal meer grondstoffen — dat is de natuur van het beestje. Toch: duurzaamheid zegt niets over voedingswaarde. Een duurzamere keuze is niet automatisch een gezondere. Zie havermelk daarom niet als “beter”, maar als “anders”: een optie die beter past bij bepaalde waarden of voorkeuren.

Dus… wie wint er nu eigenlijk?

De waarheid is: er ís geen winnaar. Havermelk is licht, plantaardig en duurzaam. Koemelk is voedzaam, eiwitrijk en natuurlijk rijk aan calcium. De één past beter bij de cappuccino, de ander bij je post-workout smoothie. De beste keuze hangt af van jou — je lijf, je eetstijl, je waarden. Misschien drink je doordeweeks havermelk in je koffie, en gebruik je in het weekend melk voor je pannenkoeken. Dat is precies wat balans betekent: niet kiezen voor zwart of wit, maar genieten van alle tinten daartussen.

Conclusie

Is havermelk gezonder dan koemelk? Nee — en ook niet ongezonder. Ze zijn gewoon verschillend. Havermelk is vriendelijk voor je maag en de aarde; koemelk voedzaam en klassiek betrouwbaar. Wissel gerust af en luister naar wat jouw lichaam fijn vindt. Want het gezondste drankje is uiteindelijk datgene wat je met plezier drinkt.

Over Jonathan Klaassen

Jonathan Klaassen is online diëtist, eettherapeut en auteur. Hij helpt mensen om gezonder te eten zónder streng dieet, maar mét blijvende resultaten. Zijn aanpak richt zich op praktische, haalbare stappen die leiden tot een stabiel gewicht, meer energie en rust in je hoofd rondom eten. Interesse in online coaching van hem? Ga naar www.jonathanklaassen.nl óf volg hem op Instagram.

Tekst: Jonathan Klaassen (gast-auteur) • Eindredactie: KeukenLiefde • Beeld: iStock (ter illustratie).

Gezond eten