Waarom gezond eten begint met mildheid

Het is laat. Het huis is stil en zonder er echt bij stil te staan, grijp je naar iets eetbaars. Niet omdat je honger hebt, maar omdat je moe bent. Veel mensen denken dat gezond eten vooral draait om discipline, doorzettingsvermogen en strakke regels. In de praktijk leidt dat juist vaak tot onrust en schuldgevoel.

Diëtist en eettherapeut Jonathan Klaassen schreef dit artikel waarom duurzaam gezond eten niet begint bij controle, maar bij mildheid. En waarom juist die zachtere benadering zorgt voor meer rust, balans en volhouden.

Wanneer eten een prestatie wordt

Van jongs af aan leren we dat eten iets zegt over hoe goed we bezig zijn. Een gezonde maaltijd voelt als een succes, een koekje als falen. Die manier van denken lijkt onschuldig, maar werkt diep door. Voor veel mensen verandert eten daardoor in een voortdurende beoordeling. Niet alleen van het bord, maar ook van zichzelf. Jonathan ziet dit vaak terug in zijn praktijk: mensen die precies weten wat gezond is, maar niet meer voelen wat ze nodig hebben. Dat is geen gebrek aan kennis, maar een verlies aan verbinding met het lichaam. Eten volgens regels vraagt constante alertheid en kost veel energie. Hoe vermoeider je raakt, hoe lastiger het wordt om dit vol te houden. Wanneer eten iets wordt wat je ‘moet’, verdwijnt de afstemming. Je eet op verstand, niet op gevoel. Juist daar ontstaan onrust, schuldgevoel en het idee steeds opnieuw te falen.

Van controle naar zorg

Eten vanuit mildheid betekent niet dat alles zomaar kan of dat keuzes er niet toe doen. Het verschil zit in de motivatie. Je eet niet goed om jezelf te corrigeren, maar om goed voor jezelf te zorgen. Zorg voelt anders dan controle. Zorg luistert en stelt vragen. Wat heb ik nu nodig? Soms is dat voedzaam eten, soms rust, soms begrenzing. Wanneer je vanuit zorg eet, stop je niet omdat het hoort, maar omdat je voelt dat het genoeg is. Dat vraagt oefening en vertraging, maar het levert iets op wat geen dieet kan geven: vertrouwen in je lichaam. Een helpende vraag hierbij is niet of iets goed of fout is, maar: draagt dit bij aan hoe ik me nu wil voelen? Die vraag haalt spanning weg en maakt ruimte voor bewuste keuzes.

Voeden of verdoven

Er zit een verschil tussen eten dat voedt en eten dat iets probeert te dempen. Dat verschil zit niet zozeer in wat je eet, maar waarom je eet. Voedend eten geeft energie, rust en voldoening. Verdovend eten probeert een gevoel op te vangen dat eigenlijk geen honger is. Veel mensen herkennen het moment waarop ze zeggen: “Ik had geen honger, maar ik wilde gewoon iets.” Dat ‘iets’ is vaak behoefte aan rust, troost of ontlading. Door dat te leren herkennen, ontstaat keuzevrijheid. Soms is eten precies wat helpt. Soms is dat een pauze, een gesprek, een wandeling of even niets hoeven. Een eenvoudige oefening: vraag jezelf één keer per dag af wat je vandaag wilt voeden — je lichaam, je hoofd of je gevoel. Alle drie zijn even belangrijk.

Mildheid als fundament

Voor mensen die veel dragen — in werk, gezin of verantwoordelijkheden — wordt eten vaak een extra punt waarop strengheid ontstaat. Alsof daar nog iets te bewijzen valt. Mildheid haalt die spanning weg. Het maakt ruimte om weer te voelen in plaats van te forceren. Gezond eten zit niet in het perfecte bord, maar in hoe je met jezelf omgaat wanneer het anders loopt dan gepland. Niet als oordeel, maar als informatie. Wat had ik nodig? Wat kan ik hiervan meenemen? Elke maaltijd is een oefening in aandacht. Niet om het perfect te doen, maar om aanwezig te zijn.

Tot slot

Eten als zelfzorg vraagt geen regels, maar bereidheid om te luisteren. Naar je lichaam, je vermoeidheid en je behoeften. Elke keer dat je kiest om jezelf iets te geven wat echt voedt — fysiek of mentaal — versterk je niet je discipline, maar je zelfrespect. Gezond eten is geen bewijs dat je het goed doet. Het is de manier waarop je laat zien dat je goed voor jezelf zorgt.

Over Jonathan Klaassen

Jonathan Klaassen is diëtist en eettherapeut en schrijft over gezond eten en eetgedrag. Zijn benadering is praktisch, haalbaar en gericht op duurzame veranderingen.
Eind januari verschijnt bij Uitgeverij Lucht een nieuw boek van zijn hand. Meer informatie vind je op zijn website: www.jonathanklaassen.nl of via Instagram.

Tekst: Jonathan Klaassen (gast-auteur) • Eindredactie: KeukenLiefde • Beeld: ChatGPT (ter illustratie).

Gezond eten